§10 · 21 öneri

Aşka ve evliliğe hesapla girin

Kur yaparken geniş bir ağ mı atmalı yoksa tek birine mi odaklanmalı; uzak mesafe ilişkisi tutar mı; nikâh için neler gerekir; yalnızca düğün yapıp nikâh kıymayan çift yasal olarak karı koca sayılır mı?

Bu bölümün Türkiye için geçerli önerileri.

Tek bir kişiye takılıp kalmak yerine daha fazla insanla tanışın: iki kişinin birbiriyle uyuşup uyuşmayacağı buluşmadan önce tahmin edilemez, bunu unutmayın

İki hızlı tanışma (闪电约会) araştırmasında katılımcılar, buluşmadan önce eş seçimiyle ilgili 100'den fazla maddelik bir anket doldurdu. Anket, kimin genel olarak kolay sevildiğini ve kimin genel olarak popüler olduğunu hesaplayabilir; ama bu iki kişi arasında kıvılcım çakıp çakmayacağını hesaplayamaz. Uyuşup uyuşmadığınızı yalnızca yüz yüze görüşünce anlarsınız. Bu yüzden birçok kişiyle tanışmak, tek bir kişiye bahis oynamaktan daha kazançlıdır.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Zaman ve enerji

Karşı taraf açıkça reddettikten sonra durun; ısrarla peşinde dolaşmak kamu düzeni ihlalidir (治安违法), «samimiyet» değildir

Karşı taraf açıkça reddettiğini söylemişken hâlâ mesaj atıyor, hâlâ onu bekliyorsanız, 1 Ocak 2026'dan itibaren bu kamu düzeni ihlali sayılır. 5 güne kadar idari gözaltı (拘留) ya da 1.000 yuana kadar para cezası verilebilir. Durum daha ağırsa 5 ila 10 gün idari gözaltı. Polis ayrıca karşı tarafla temas kurmanızı yasaklayabilir; bu yasağa uymazsanız 5 ila 10 gün daha idari gözaltı verilir.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Özgürlük

Karşı tarafın ilgisini «sinyallere» değil davranışlarına bakarak anlayın: kim ilk adımı atıyor, kim buluşmayı planlıyor, kim takip ediyor

52 yabancı erkek-kadın çiftini on küsur dakika sohbet ettirdik, sonra her biri karşısındakinin flört edip etmediğini tahmin etti. Sonuç: «karşı taraf flört etmiyordu» yargısı nispeten doğruydu; «karşı taraf flört ediyordu» ise zor fark ediliyordu. Aynı sonuç, 261 kişinin videoları izleyerek yaptığı değerlendirmede de çıktı. Bu yüzden mimik ve tona bakıp tahmin yürütmeyin; davranışlara bakın: kim sohbeti başlatıyor, bir sonraki buluşmayı kim planlıyor, siz ilerletmediğinizde karşı taraf takip ediyor mu?

Orta düzeyde değen
Kanıt B
Zaman ve enerji
Tartışmalı

İlişkinin iyi olup olmadığına karşı tarafın koşullarıyla değil, kendi hislerinizle bakın

İlişkinin iyi olup olmadığını en iyi gösteren, sizin kendi hisleriniz; karşınızdakinin özellikleri değil. Örneğin karşınızdakinin ciddi olup olmadığını, sizi takdir edip etmediğini ve çok tartışıp tartışmadığınızı hissetmeniz gibi. Kendi hisleriniz, partnerinizin anlatımından iki ila dört kat daha işe yarar. Ama bu ilişkinin sonradan iyileşip iyileşmeyeceğini, hiçbir anket büyük ölçüde hesaplayamaz.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Zaman ve enerji

Yakınlaşmak istiyorsanız, yüzeyden derine doğru ilerleyen bir dizi soruyu sırayla yanıtlayın; hazır cümle ve taktik öğrenmeyin

İki yabancı, yüzeyden derine doğru ilerleyen 36 soruyu sırayla yanıtladı. 45 dakika sonra, aynı süre sadece sohbet eden kişilere göre çok daha yakın hissettiler. İşe yarayan şey, sırayla dürüst konuşmak ve yavaş yavaş derine inmekti; hazır cümleler ya da taktikler değil. Bu yalnızca o an için daha yakın olduklarını gösterir; uzun süreli bir ilişkiye dönüşeceğini göstermez.

Orta düzeyde değen
Kanıt B
Zaman ve enerji

Uzak mesafe ilişkisini aynı şehirdekinden aşağı görmeyin; asıl engel birlikte yaşamaya başlayınca gelen ilk üç ayda çıkar, ona önceden hazırlanın

Uzak mesafede ilişki, ayrı kaldığınız sürede daha istikrarlı olabilir; çünkü az görüşünce karşınızdakini olduğundan daha iyi düşünmeye meyilli olursunuz. Asıl engel birlikte yaşamaya başlayınca gelir. İzlenen verilere göre uzak mesafedeki çiftlerin yaklaşık yarısı aynı şehre taşınma aşamasına geliyor; diğer yarısı ayrı kaldığı sürede bitiyor. Bir araya gelen bu yarının üçte biri 3 ay içinde ayrılıyor.

Orta düzeyde değen
Kanıt B
Zaman ve enerji

Evliliğin sağlık kazancını hesaba katın, ama bunun gözlemsel verilere dayandığını bilip indirimli değerlendirin

Evli insanların aynı dönemde ölme olasılığı, evli olmayanlardan yaklaşık %12 daha düşük; hiç evlenmemiş olanların ise evlilerden yaklaşık %24 daha yüksek. Ama bu yalnızca iki şeyin birlikte görülmesidir; evliliğin etkisi değildir. Baştan sağlıklı, geliri yüksek ve sosyal çevresi geniş olan insanlar, hem daha kolay evleniyor hem de daha uzun yaşıyor. Bu rakamlar büyük ölçüde Avrupa ve Amerika'dan geliyor; Çin'de yalnızca kabaca bir büyüklük sırası olarak düşünülmelidir.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Yaşam yılı
Tartışmalı

Zaman hesabını «ücretsiz emek» üzerinden yapın; evlilik kaydına gitmeden önce işbölümünü netleştirin

Ulusal zaman kullanımı araştırmasına göre, ev işleri ve aile üyelerine eşlik ve bakım gibi ücretsiz işlerde erkekler günde ortalama 1 saat 52 dakika, kadınlar 3 saat 29 dakika harcıyor. Araştırma evli olup olmamaya göre gruplandırılmadığı için «evlenince ev işi ne kadar artar» sorusunun resmî bir rakamı yok; bu cinsiyet farkı yalnızca bir üst sınır olarak düşünülebilir. İşbölümünü nikâh kaydından önce başka bir biçimde konuşup belirleyebilirsiniz.

Çok değen
Kanıt A
Zaman ve enerji

Evlenmeden önce bir evlilik öncesi sağlık muayenesi (婚检) yaptırın; ciddi bir hastalığınız varsa kayıttan önce bunu karşı tarafa dürüstçe söyleyin

Ciddi bir hastalığınız varsa ve kayıttan önce karşı tarafa dürüstçe söylemediyseniz, karşı taraf mahkemeye giderek bu evliliğin iptalini isteyebilir. Bunu, öğrendiği günden itibaren bir yıl içinde yapmalıdır. Evlilik öncesi muayene 2003'ten beri evlilik kaydının zorunlu ön koşulu değildir; yaptırıp yaptırmamak gönüllüdür. Ücret yerel politikaya göre değişir; yarım gün alır.

Orta düzeyde değen
Kanıt B
Yaşam yılı

«Büyüklerimiz için evlenmek» diye ayrı bir hesap tutun; kendi hesabınızla karıştırmayın

Büyüklerin kazancı, yani içinin rahatlaması, itibar ve artık baskı yapılmaması gerçektir. Ama bu kendiliğinden sizin sağlık kazancınıza ya da ilişki kalitesine dönüşmez. Zaman hesabı, para hesabı ve çıkış maliyeti; bu üç hesabın tamamı sizin üzerinizde kalır. Kâğıda iki sütun açıp hangi kazancın size, hangisinin büyüklere ait olduğunu yazarsanız, bu hesabın yapmaya değer olup olmadığını kendiniz bir bakışta görürsünüz.

Orta düzeyde değen
Kanıt C
Zaman ve enerji

İlişkinin iyi olup olmasını bir sağlık hesabı gibi düşünün: tartışırken konuyu konuşun, kişiye saldırmayın; küfür etmeyin, iğneleyici konuşmayın

Eşleri iyi geçinen insanların sağlığı biraz daha iyi, ölüm riski de biraz daha düşük. Bu ilişki çok büyük değil; beslenmenin sağlıkla ilişkisi kadar büyük. Bir deneyde, tartışırken sürekli düşmanca davranan eşlerde yapay olarak açılan küçük yaraların iyileşme hızı, sakin eşlerin yüzde altmışı kadardı.

Orta düzeyde değen
Kanıt B
Yaşam yılı

Cinsel yönelimi gizleyerek evlenmeyin; «form evliliği» (形婚) de kolay bir çözüm sayılmaz: hukuken gerçek bir evliliktir ve çıkmak istediğinizde yalnızca boşanma yolu vardır

Cinsel yönelimini gizleyerek yapılan evlilik, hukuken geçersiz sayılmaz ve iptal de edilemez; çıkmak isterseniz yalnızca boşanabilirsiniz. Form evliliği de gerçek bir evliliktir; evlilik sırasında kazanılan para ve yapılan borçlar ortak mal ve ortak borç sayılır. Bilmeden evlendirilen taraf boşanırken daha fazla mal payı isteyebilir ve manevi zarar tazminatı talep edebilir; ancak mahkemelerin bunu kabul edip etmeyeceği henüz netleşmiş değil.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Para

İlişki tekrar eden tartışmalar ve soğuk savaşta sıkışmışsa, ikiniz birlikte çift terapisine gidin; beklemekle kendiliğinden düzelmez

Sıkışıp kalmış ilişkideki çiftler birlikte çift terapisini tamamladıklarında, ilişkilerinden belirgin biçimde daha memnun oluyor; yaklaşık yüzde 70'i düzeliyor. Sadece sırada bekleyen çiftlerde neredeyse hiç değişiklik olmuyor. Ama etki zamanla azalıyor: 5. yıla kadar izlendiğinde yaklaşık yarısı hâlâ belirgin biçimde iyi durumda, yaklaşık dörtte biri ayrılmış ya da boşanmış.

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Zaman ve enerji
Tartışmalı

Yalnızca Çin anakarası 8 öneri

Bu öneriler Çin anakarasının kurallarıyla ilgilidir ve Türkiye için geçerli değildir; Çin’de yaşayanlar için buradadır.

Büyüklerinizi dinlemeden önce kayıt verilerine bakın: evlenme oranı ve boşanma oranının hesaplanma biçimini (口径) bilin
2024'te Çin genelinde 6.106.000 çift (610.6 万对) evlilik kaydı yapıldı; bu, bir önceki yıla göre yüzde 20 azalma demek. Boşanma ise 3.513.000 çift (351.3 万对). İnternette boşanma oranının yarıyı geçtiği yazılıyor; bu iki sayıyı bölerek yaklaşık %57,5 bulunuyor. Oysa boşananlar ile evlenenler aynı kişiler değildir; bu, bir evliliğin yarısının bittiği şeklinde okunamaz. Resmî bültende verilen evlenme oranı ‰4,3 ve boşanma oranı ‰2,5 ise Çin nüfusuna bölünerek hesaplanmıştır.
Evlilikteki mali düzenlemede önce yasanın varsayılan kurallarına bakın, sonra yazılı anlaşma yapıp yapmayacağınıza karar verin
Yazılı bir anlaşma yapmazsanız, yasa varsayılan olarak evlilik sırasında kazanılan maaş ve primleri, işletme ve yatırım gelirlerini, miras ya da hediye olarak alınan malları ortak mal sayar. Evlilik öncesi mallar ile vasiyetname ya da bağış sözleşmesinde yalnızca bir tarafa verildiği yazılı olan mallar kişisel mal sayılır. İki taraf yazılı bir anlaşmayla her birinin malının kendisine ait olduğunu belirleyebilir; imzalandığında bağlayıcıdır. Çocuk ve yaşlı bakımında daha fazla fedakârlık yapan taraf, boşanmada tazminat isteyebilir.
Anne babanız ev için para veriyorsa, transfer yaparken bunun borç mu hediye mi olduğunu baştan açıkça yazın
Evlilik öncesi anne babanın ev için para vermesi varsayılan olarak yalnızca kendi çocuklarına verilmiş sayılır. Evlilik sırasında verilen para için bir anlaşma yoksa ortak mal sayılır. Şubat 2025'ten itibaren, evlilikte bir tarafın anne babası tüm parayı verip bunun yalnızca kendi çocuğuna verildiğini yazmamışsa, boşanmada mahkeme evi parayı veren tarafın çocuğuna verebilir; diğer tarafa tazminat ödenip ödenmeyeceği ayrıca belirlenir. Borç olarak verilen parayı hesaba katmak istiyorsanız, o gün yazılı olarak belirtin ve iki taraf imzalasın.
Eşiniz büyük miktarda borç aldıysa ve siz imzalamadıysanız ya da sonradan kabul etmediyseniz, bu borç otomatik olarak sizin borcunuz olmaz
Eşiniz sizden habersiz borç aldıysa ve bu borç açıkça ailenin günlük harcamalarını aşıyorsa, siz imzalamadıysanız ve sonradan da kabul etmediyseniz, otomatik olarak sizin borcunuz olmaz. Alacaklı, bu parasının ortak yaşama ya da ortak işe harcandığını kendisi kanıtlamak zorundadır. Ancak ev alımı gibi bir borç gerçekten sizin birlikte oturduğunuz ya da ortak olduğunuz bir eve dönüşmüşse, karşı taraf çoğu zaman bunu kanıtlayabilir.
Nikâh kaydı için kimlik kartı ve bir imzalı beyanla başvurun; hane kayıt defterine (户口簿) gerek yok, ücret alınmaz, belge yerinde verilir
2025 Mayıs'ından itibaren evlilik belgesi (领证) almak için iki şey yeterli: kişinin kendi kimlik kartı ve bir imzalı beyan. Beyanda kişinin evli olmadığı ve karşı tarafla doğrudan soy bağı ya da üç kuşağa kadar yan soy bağı bulunmadığı yazılır. Hane kayıt defteri getirmeniz gerekmez; kayıtlı olduğunuz yere dönmeniz de gerekmez. Kayıt için hiçbir ücret alınmaz; koşulları sağlayanlara belge o anda verilir.
Çıkış maliyetini hesaplayın: anlaşmalı boşanmada 30 günlük bir soğuma süresi vardır; dava yoluyla boşanmanın ise yasal koşulları vardır
Anlaşmalı boşanma, imzalayınca bitmez. Başvuruyu yaptıktan sonra 30 gün içinde her iki taraf da geri çekebilir. Süre dolduktan sonra da 30 gün içinde iki kişinin birlikte bizzat gidip boşanma belgesini (离婚证) alması gerekir; gitmezseniz başvuru geri çekilmiş sayılır. Karşı taraf kabul etmiyorsa yalnızca dava açabilirsiniz. Mahkeme önce arabuluculuk yapar. Aile içi şiddet, çifte evlilik (重婚) ya da iki yıldır ayrı yaşama gibi durumlar olmalıdır; arabuluculuk sonuçsuz kalırsa boşanmaya karar verilir.
Eşcinsel partnerler, ikiniz de akıl sağlığınız yerindeyken vekâletname, ihtiyari vesayet (意定监护) ve vasiyetname hazırlatın; hukuken yakın akraba değilsiniz, yapmazsanız imza yetkisi ve miras hakkı olmaz
Hukuki anlamda yakın akraba; eş, anne-baba, çocuklar ve kardeşler gibi kişilerdir; partner bunların içinde değildir. Önceden belge hazırlamazsanız, biri ağır hastalandığında diğer taraf onun adına karar veremez. Biri öldüğünde diğer taraf mirastan tek kuruş alamaz. Üç belge farklı dönemleri kapsar: hayattayken vekâletname, karar verme yetisini kaybettikten sonra ihtiyari vesayet, ölümden sonra vasiyetname.
Düğün yapıp sofra kurdunuz diye yetinmeyin, evlilik cüzdanını (结婚证) da alın: kaydı olmayanlar hukuken eş sayılmaz, karşı taraf öldüğünde eş olarak miras alamazsınız
Yalnızca düğün yapıp kaydı yaptırmazsanız hukuken eş olmazsınız; yalnızca birlikte yaşayan sayılırsınız. Karşı taraf öldüğünde eş sıfatıyla miras alamazsınız. Ayrılmak istediğinizde mahkeme de bunu boşanma olarak işleme almaz. Sonradan kayıt yaptırmak sorunu çözer ve geçerlilik geriye dönük sayılır.