§5 · 49 öneri
Biriktirdiğiniz para faiz, komisyon ve dolandırıcılıkla erimesin diye nasıl değerlendirilir; araba alırken kandırılmamak için ne yapılır?
Bu bölümün Türkiye için geçerli önerileri. Bu bölüm para ve harcamalarla ilgilidir. Genel bilgidir; mali ya da yatırım tavsiyesi değildir.
Kazanılan para, artık kullanmadığınız ama her ay hâlâ ücret çekilen aboneliklerin parasıdır. Alipay (支付宝), WeChat (微信), Apple ve Android'deki otomatik ödeme listelerini gözden geçirmek 20 dakikadan az sürer. Kurallara göre satıcı, ödeme çekmeden önce sizi açıkça uyarmak zorundadır; ayrıca her an iptal edebileceğiniz, kolay bulunan ve kolay kullanılan bir yol sunmak zorundadır.
Eski paketiniz, bugün satılan yenisinden genelde birkaç on yuan pahalıdır: ayda birkaç on, yılda birkaç yüz yuan boşa gider. Kurallara göre operatör, haklı bir gerekçe olmadan numara taşıma (携号转网) işlemini reddedemez ya da geciktiremez; ayrıca numara taşıyanlara özel bir tarife de uygulayamaz. Sizi bırakmıyorsa şikâyet edin.
Kurallara göre lotto ve sayısal piyango türlerinde ödül olarak ayrılan para, satış tutarının en az %50'si; Çift Renkli Top (双色球) için %51'dir. Yani her 1 yuan yatırdığınızda uzun vadede ortalama 0,51 yuan geri alır, %49'unu kaybedersiniz. 2024'te Çin genelinde 623.486.000.000 (6234.86亿) yuanlık piyango satıldı; bunun 161.031.000.000 (1610.31亿) yuanı kamu yararı fonuna (公益金) gitti, ödül havuzuna girmedi.
Düzenleyici kurumun kendi değerlendirmesi şöyle: getiri %6'yı aşarsa soru işareti koymak gerekir; %8'i aşarsa tehlikelidir; %10 ve üzerinde ise anaparanın tamamını kaybetmeye hazır olmalısınız. Düzgün finansal ürünler artık anapara ya da getiri garantisi veremez. Yasa dışı fon toplamaya (非法集资) katılıp kaybedilen para, kurallara göre sizin üzerinizde kalır; sorun çıktığında sizi kurtaracak kimse olmaz.
Asgari ödeme, günlük faizle hesaplanan bir borçtur; yıllık yaklaşık %18'e denk gelir ve asgari ödeme yapıldığında faizsiz dönem de geçersiz olur. Taksit «aylık masraf %0,6» diye yazıyorsa, yıllık yaklaşık %13,8 eder, %7,2 değil. Çünkü anapara her ay azalırken masraf hep ilk tutar üzerinden alınır. Hangi kredinin pahalı olduğunu anlamak için yalnızca yıllık faiz oranına bakın; günlük faize ya da aylık oranlara değil.
Çin'de oyun oynayan biri yılda ortalama 480 yuan oyuna harcıyor; bu para büyük ölçüde geri alınamıyor. Yasa, yalnızca reşit olmayanların veli izni olmadan harcadığı parayı geri alabileceğini söylüyor; yetişkinler için böyle bir hüküm yok. En az çaba gerektiren yöntem önceden önlem almaktır: şifresiz ödemeyi kapatın, tek işlem ve günlük limit koyun, ödeme yöntemini hesaptan çıkarın.
Bu altı dolandırıcılık türünün kurgusu farklıdır, ama son adım hep aynıdır: çocuğu velinin telefonuyla para göndermeye ya da doğrulama kodu okumaya yöneltmek. Bu yüzden tek bir cümle yeter: Velinin telefonuna dokunmanı, doğrulama kodu bildirmeni isteyen herkes dolandırıcıdır. Yanına şunu da ekleyin: «Dolandırıldıysan önce bana söyle, seni azarlamam.» Çocuk aynı gün söylerse para geri alınabilir.
Uzatılmış garanti genelde ürün fiyatının %10 ila %50'si arasında satılır; garanti satan mağazanın kârı, sıradan ürünlerin kârının on küsur katıdır. Aradaki fark, fazla ödediğiniz paradır. Çamaşır ve buzdolabı motoru gibi ana parçalar için devlet zaten 3 yıl garanti öngörüyor. Çok ucuz bir uzatılmış garanti görürseniz, garanti fiyatını bir tamir masrafına bölün; çıkan oran, bu birkaç yılda en az bir kez arızalanma olasılığının ne kadar yüksek olması gerektiğini, yani başa baş noktasını gösterir.
Pekin'de (北京) musluk suyunun birinci kademe fiyatı metreküp başına 5 yuan, yani litresi 0,005 yuan. Sebil için kullanılan 18,9 litrelik damacan 20 yuan olsa, litresi yaklaşık 1 yuan eder; bu, musluk suyunun 200 katından fazladır. Haftada bir damacan içen bir aile, yılda 1.000 yuandan fazla öder; aynı miktarda musluk suyu 5 yuandan azdır. Musluk suyu zorunlu ulusal standarda uyar; kaynatıp içmek normalde yeterlidir. Su kokuyor ya da bulanıksa kaynatarak temizlenmez; içmeyi bırakın ve bildirin.
En sık işlem yapan ABD'li hanehalkı yılda yalnızca %11,4 kazandı; aynı dönemde piyasanın getirisi %17,9 idi. Aradaki farkın neredeyse tamamı işlem masraflarından (komisyon) geliyor. Çin'de 2014-2015'teki sert yükseliş ve düşüşte hesabı en küçük olan %85 hane fazla işlem yaptı. Hiç dokunmadan tutanlara göre 250.000.000.000 (2500亿) yuan daha az kazandılar; bu, başlangıç sermayesinin yaklaşık %30'u demek.
Borçla hisse alırsanız ve fiyat sınırın altına düşerse, ek teminat yatıramadığınızda hisseler zorla satılır. Kâğıt üstündeki zarar anında gerçek zarara dönüşür; «geri yükselmesini beklemek» fırsatı da kalmaz. Düzenlemeye göre, hesap açalı yarım yıldan az olan ve son 20 işlem gününde günlük ortalama varlığı 500.000 (50万) yuanın altında kalan kişiler kredili hesap açamaz. Bu eşiğin kendisi, aracın sıradan insanlar için olmadığını gösteriyor.
Aktif yönetilen fonların topluca aldığı hisseler, bütün piyasaya neredeyse benziyor. Ama bu fonların ekstra aldığı yönetim ücreti, doğrudan eline geçen getiriden kesiliyor. Fonların performansını şansın sonucu gibi defalarca yeniden hesaplayıp karşılaştırdığınızda, aldığı ücreti fazla kazancıyla geri kazanabilen fon çok azdır.
Yıllık ücret oranı her 1 puan yüksek olursa, 20 yıl sonra eline geçen para yaklaşık %18 daha az, 30 yıl sonra yaklaşık %26 daha az olur. Aynı türdeki fonlar arasında düşük ücreti seçmek, bu konuda önceden bilebileceğiniz tek şeydir.
Birkaç varlık tamamen aynı anda yükselip düşmediği sürece, paranızı bunlara bölerek dağıtmak beklenen kazancı değiştirmez; ama hesabınızın inip çıkmasını azaltır. Tersine, paranın tamamını tek bir hisseye, tek bir platforma ya da tek bir eve yatırırsanız, o bir şeyin başına iş gelince sizin de başınıza gelmiş olur.
ABD'deki üç yıllık verilerde, aylık 70 doların üzerindeki üyelik sözleşmesini seçenler ayda ortalama yalnızca 4,3 kez gitti; bu da giriş başına 17 doların üzerine denk geliyor. Oysa 10 girişlik kart giriş başına 10 dolar. Bu kişiler üyelik süresince ortalama 600 dolar fazla ödedi. Bir yıldan uzun süredir düzenli gittiğinizi gösteren bir kaydınız yoksa, tek giriş ya da kısa süreli ödeme daha ucuz ve daha mantıklıdır.
Bu sayede ertesi gün artık istemeyeceğiniz şeylere paranız gitmez. İnternetten alınan ürünlerde teslim aldığınız günden itibaren yedi gün içinde gerekçe göstermeden iade edebilirsiniz. Şu türler iade edilemez: özel sipariş üretimler, taze ve bozulabilir ürünler, açılmış dijital ürünler ve gazeteler/dergiler.
İnsanlar bir şeyin pahalı mı ucuz mu olduğunu ilk gördükleri rakama göre değerlendirir; sonradan yapılan düzeltmeler genelde yetmez. Bu yüzden «eski fiyat 999, şimdiki fiyat 499» yazısı, ne kadar ucuz olduğunu sistematik olarak fazla tahmin etmenize yol açar. Oysa kurallara göre indirimin karşılaştırma tabanı, mağazanın promosyondan önceki yedi gün içindeki en düşük satış fiyatıdır. Üstü çizili fiyatın gerçekte hiç satılmamış olabileceğini unutmayın.
Temettü ve geri ödeme kısmını sigorta şirketi garanti etmez. Ürün bilgisinde kalın harflerle «gelecekteki poliçe temettüleri garanti edilmeyen bir faydadır» yazmak zorundadır. Geri ödeme için fazladan ödediğiniz prim, sigorta şirketine birikim olarak emanet vermek gibidir; getirisi garanti değildir ve geri çekmek kolay değildir.
3 ila 6 aylık yaşam giderinizi hemen çekilebilir bir yerde tutun. Böylece işsiz kaldığınızda ya da hastalandığınızda yılda %18 faizle borç almak zorunda kalmazsınız; zararına yatırımlarınızı da satmazsınız. Bankalardaki para mevduat sigortasıyla korunur; aynı bankada en fazla 500.000 (50万) yuana kadar ödenir.
Konut kredisini erken ödemek, konut kredisi faizinizi kesin olarak kazanmak demektir. Bu yüzden tek bir soruya bakın: Uzun vadede istikrarlı biçimde elde edeceğiniz vergi sonrası getiri, konut kredisi faizinizden yüksek mi? Yüksekse acele etmeyin; yüksek değilse ya da emin değilseniz kapatın. Eşit taksitli kredide ilk yıllarda ödenen tutarın büyük kısmı faizdir; ne kadar erken öderseniz o kadar çok faiz tasarrufu yaparsınız. Banka uygulamasındaki «erken ödeme hesaplaması» size rakamı doğrudan verir.
Bu tür eşyaların fiyatının bir kısmı başta tüketim vergisi (消费税) olarak gelir: 10.000 yuan ve üzeri saatlerde %20; altın, platin takı ve elmasta %5; diğer değerli taş ve mücevherde %10. Katma değer vergisi ayrıca alınır. Bu vergi, satarken geri alınamaz. Gerçekten seviyorsanız tüketim olarak alın; yatırım gibi hesaplamayın.
Satıcı çekim kurallarını, çekim olasılıklarını ve sınırlı üretim adetlerini göze çarpacak biçimde göstermek zorundadır; sonuçları arka planda manipüle etmesi ve boş kutu koyması yasaktır. Garanti mekanizması (保底) ile harcama ve çekim sayısı üst sınırları ise belgede yalnızca teşvik edilir. İnternetten aldığınız kör kutu, satıcı açıkça bildirdiyse ve siz tek seferde alırken onayladıysanız, açıldıktan sonra yedi günlük koşulsuz iadeye tabi değildir.
İnsanın içgüdüsü: kazanınca satmak, zararda kalınca tutup beklemek. 10.000 (1万) Amerikan hesabının yedi yıllık kayıtlarında, yükselen hisselerin satılma olasılığı düşenlerden %50'den fazla yüksek. Aynı insanlar zararda olan hisseye daha çok alım yapma eğiliminde. Ama tutulan zarar hisseleri, sonraki bir yılda satılanlardan ortalama 3,4 puan daha kötü gidiyor.
Ödediğiniz primin tamamı size geri ödenmez; bir kısmı sigorta şirketinin masraflarına ve kârına gider. Bu yüzden değerli olan, nadiren yaşanan ama yaşandığında evin cebinden çıkmayacak büyük kayıplara karşı sigorta yaptırmaktır: ağır hastalık, araba kazasında birine zarar vermek, ailenin geçimini sağlayan kişinin ölmesi gibi. Birikiminizin rahatça karşılayabileceği küçük kayıplar için acil durum parası kullanın.
Süreli hayat sigortası yalnızca belli yıllar için geçerlidir; bu yıllar içinde ölüm olursa, geçimi sizin gelirinize bağlı aile fertlerinize bir ödeme yapılır. Örneğin konut kredisi kalmışsa ya da çocuklar küçükse, bu ödeme ailenizi ayakta tutar. Kimse sizin gelirinize bağlı değilse, buna ihtiyacınız yoktur. Gelir getirmeyen bir çocuk için alınan ölüm sigortasında ise yasa, ödenecek tutara sınır koyar.
Banka sigorta satabilir ama bunu mevduat gibi sunamaz. Sigorta sözleşmesinin kapağında büyük harflerle «Sigorta Sözleşmesi» ve sigorta şirketinin adı yazmalıdır; «mevduat» ya da «tasarruf» kelimesi geçemez. Kapakta sigorta şirketi yazıyorsa, bu para mevduat değildir; düşünme süresi geçtikten sonra iade ederseniz zarar edersiniz. 65 yaşın üzerindeki kişilere banka sigortası satılırken, prensipte yalnızca getirisi belli olan ürünler satılabilir.
Bu öneriler Çin anakarasının kurallarıyla ilgilidir ve Türkiye için geçerli değildir; Çin’de yaşayanlar için buradadır.
Bu işlemle vergi iadesi alan kişiler genelde şunlardır: yıl boyunca yalnızca birkaç ay çalışanlar, yıl içinde işini değiştirenler; ya da çocuk eğitimi, konut kredisi, kira ve yaşlı bakımı indirimlerini doldurmamış olanlar. Telefondan on küsur dakikada yapılabilir. Toplam geliriniz (综合所得) 120.000 (12万) yuanın altındaysa ya da ek ödenecek vergi 400 yuanın altındaysa yapmanız şart değildir.
Konut fonundan para çekmek yalnızca ev alırken mümkün değildir. Yeni düzenleme çekilebilecek dokuz durumu sıralıyor; kiralık ev, kendi oturduğunuz evin tadilatı ve aidat ödemeleri bu durumlar arasında. Başvuru yaptığınızda, konut fonu merkezi 3 gün içinde çekiminizin uygun olup olmadığını size bildirmek zorundadır.
8 yaşından büyük bir çocuğun harcaması, tutarı yaşına ve zekâ düzeyine açıkça uygun değilse ve veli ne kabul ne de onaylarsa, bu işlem geçersizdir ve geri istenebilir. 8 yaşından küçük çocuklar kendi başlarına para harcayamaz. Veli bir şey söylemezse, hukuken bu harcamayı onaylamadığı kabul edilir.
İkinci tur merkezi alımda ilaçların ortalama fiyatı %53 düştü; en çok düşen ilaç %93 indi. 2026 Nisan'ına kadar 11 tur yapıldı ve 490 ilacı kapsadı. Reçete yazdırırken ya da ilaç alırken «merkezi alımda olan, jenerik adıyla bulunan var mı?» diye bir kez daha sorun; etken madde aynıysa paradan epey tasarruf edersiniz.
Bir kez bağlantı kurduğunuzda, çalışan tıbbi sigortası bireysel hesabındaki (职工医保个人账户) para eşinizin, anne-babanızın ve çocuklarınızın tedavi ve ilaç masraflarında kullanılabilir. Kurmazsanız bu para yalnızca sizin kullanımınızda kalır ve hesapta yatıp durur.
Her yuan yatırdığınızda kazandığınız vergi tasarrufu, «vergi diliminizdeki oran eksi %3» kadardır. Yılda 12.000 yuan tam yatırdığınızda: %10 oranlı biri 840 yuan, %20 oranlı biri 2.040 yuan, %30 oranlı biri 3.240 yuan kazanır. Oranı %3 olan kişi, kazandığı vergi tasarrufunu parasını çekerken geri öder ve emekliliğe kadar kilitli kalır. Hiç vergi ödemeyenler ise parayı çekerken %3 öder; bu net kayıptır.
İşletme sizden ön ödeme alıyorsa, geri ödemenin nasıl yapılacağını açıkça yazan yazılı bir sözleşme yapmak zorundadır. İşletme ciddi bir sıkıntıya girerse para tahsil etmeyi durdurmalıdır; kapanacaksa ya da taşınacaksa bunu önceden size bildirmelidir. O zaman hizmetin devam etmesini isteyebilir ya da harcanmamış bakiyenizin iade edilmesini talep edebilirsiniz. Bu kurallara uymayan işletmeler para cezasına çarptırılır.
Kusurlu olduğunuzda zorunlu trafik sigortası (交强险) en fazla üç kalemi öder: ölüm ve sakatlık 180.000 (18万) yuan, tıbbi masraf 18.000 (1.8万) yuan, mal hasarı 2.000 yuan. Üç kalem ayrı hesaplanır, birbirine aktarılamaz. Birini yaralamanın tazminatı bu limitleri kolayca aşabilir; aşan kısmı ailenizin cebinden ödersiniz. Bu yüzden ticari üçüncü şahıs sorumluluk sigortasını (三者险) yeterli limitte yaptırın.
Satıcı sizi aldatırsa, ödediğiniz bedelin üç katını tazminat olarak isteyebilirsiniz; ödediğiniz tutar 500 yuandan azsa tazminat 500 yuan sayılır. Platform, satıcının marka ihlali yaptığını bilip de harekete geçmezse birlikte sorumlu olur. Kapora en fazla sözleşme tutarının %20'si kadar alınabilir; siz cayarsanız kapora iade edilmez, satıcı cayarsa iki katı iade eder. Canlı yayında sahte sipariş ve sahte olumlu yorum yapanlar sorumlu olur; büyük veriyle eski müşteriye fark fiyat uygulamak (大数据杀熟) ise açıkça yasaktır.
Canlı yayında alınan üründe sorun çıktığında en sık karşılaşılan tıkanıklık, kimi suçlayacağınızı bilememektir. Bu durumda doğrudan platformdan, canlı yayın işletmecisinin (直播间运营者) ve ürünü tanıtanın bilgilerini ve ilgili ticari kayıtları isteyebilirsiniz. Platform bunları vermek zorundadır.
Son kullanma tarihi geçmiş ya da bozulmuş bir gıda aldıysanız, ürünün kendisi, ambalajı ve fişiniz kanıttır; hemen atmayın. Fiyatın on katını ya da zararın üç katını tazminat olarak isteyebilirsiniz; ek tazminat 1.000 yuandan azsa 1.000 yuan sayılır. Satıcıya mı üreticiye mi başvuracağınızı siz seçersiniz; başvurduğunuz taraf önce ödemek zorundadır, sorumluluğu diğerine yıkamaz.
2024'te ulusal numune denetiminde 25.250 parti ürün denetlendi; %14,3'ü uygunsuz çıktı. Elektronik ticaret kanalı daha kötü: 7.297 parti denetlendi, %23,5'i uygunsuz; fiziki mağazalarda bu oran %15,1. Büyük eşya almadan önce birkaç dakikanızı ayırıp denetim bildirimine ve 3C sertifikasının gerçek olup olmadığına bakın. Enerji etiketi yapıştırılması gereken ürünlerde etiket eksik olmamalı.
Sertifikalar taklit edilebilir; bu yüzden kontrol edilmesi gereken, sertifikayı çıkaran kurumdur. Test kuruluşlarının rapor çıkarması için yetkili olması gerekir ve raporda CMA işareti basılı olmalıdır. Belgeyi çıkaran daire, yetkili kuruluşların listesini resmi sitesinde yayımlar; bu kuruluşun listede olup olmadığını siz de kontrol edebilirsiniz. Resmi soruşturmalarda, ürünle birlikte verilen «ulusal denetim sertifikası» (国检证书) denen belgelerin satıcının kendi bulduğu kişilerce hazırlandığı ortaya çıkmış.
Yasa yalnızca paketli gıdalarda içindekiler listesini zorunlu kılar; dökme ürünlerde zorunlu değildir. Dökme tezgâhlarda yalnızca adı, üretim tarihi, son kullanma tarihi ve üreticisi yazılır. Bu yüzden «katkı maddesi yazmıyor» demek, «katılmadı» anlamına gelmez; yalnızca yazılması yasal olarak istenmiyor demektir. Önemsiyorsanız paketli olanı alın: içindekiler listesi ve katkı maddesi adları paketin üzerinde yazar.
Tiger Brokers (老虎), Futu (富途), Longbridge (长桥) gibi yurt dışı aracı kurumlar, Mayıs 2026'dan itibaren Çin'deki kişilere yeni hesap açamaz. Önceden açılmış hesaplar iki yıl boyunca yalnızca satış yapmak ve parayı dışarı aktarmak için kullanılabilir; yeni alım yapılamaz. Döviz kotası da yabancı hisse almak için kullanılamaz; ihlal edenler o yıl ve sonraki 2 yıl bu kotayı kullanamaz. Yurt dışı varlık almak istiyorsanız QDII fonlarını ya da Hong Kong Stock Connect'i (港股通) kullanın.
Bir yılı aşan kişisel sigortaların düşünme süresi vardır. Bankadan alınanlarda poliçe elinize geçtikten sonra 15 gün; bu süre içinde iptalde en fazla 10 yuan işlem bedeli kesilir. Düşünme süresi geçtikten sonra iptal ederseniz, yalnızca poliçede geri alınabilir olan kısmı alırsınız; bu genelde ödediğiniz tutardan azdır. Sigorta şirketi geri arayıp anlayıp anlamadığınızı sorarsa, anlamadıysanız anladığınızı söylemeyin.
«Tamamen iade, başarısızsa ücret yok» diye ilan veren çoğu zaman yasa dışı aracılı iptal yapan kişidir. Geri gelen paranın %30 ila %50'sini alırlar, kimlik, banka kartı ve doğrulama kodlarınızı isterler. Poliçeyi iptal ederseniz koruma da gider. Yanıltıldığınızı düşünüyorsanız önce sigorta şirketinin müşteri hizmetlerine başvurun; anlaşamazsanız 12378 (Çin'de sigorta şikâyet hattı) arayın; bu hat baştan sona ücretsizdir.
Lehtar yazılmamışsa ya da lehtar önce ölmüşse, sigorta parası miras sayılır ve önce ölen kişinin borçlarını ödemeye gider. «Eşim X» diye yazılmış bir lehtar boşandıysanız, olay olduğunda yazılmamış sayılır. Ailenin bu poliçeden haberi olmalı: hayat sigortasında olaydan haberdar olunduğu andan itibaren 5 yıl içinde talepte bulunulmalı; diğer sigortalarda bu süre 2 yıldır.
Çin, sanal paraları para olarak tanımaz; bireylerin bu paraları alıp satma işlemleri geçersiz sayılabilir ve zarar kişinin kendisine kalır. Biri bir kişiden yaklaşık 448.000 (44.8万) yuanlık Tether (泰达币) satın almış; sonra platform parayı çekmeye izin vermeyince dava açtı, ama mahkeme talebi reddetti. Çalınan para ise başka bir şeydir; çalan kişi hırsızlıkla yargılanır.
İşvereni olmayanlar çalışan emekliliğini kendileri öder; en düşük dilimden ödemek ve yılları tamamlamak en kârlısıdır. Alacakları paranın büyük kısmı, emekli oldukları yıldaki bölgesel ortalama maaşa göre belirlenir. O dönemin maaş düzeyine göre hesaplandığında, en düşük dilimden 15 yıl ödeyip 60 yaşında almaya başlayan kişi yaklaşık 10 yılda başa baş gelir; daha yüksek dilimde fazla ödenen kısım için yaklaşık 17 yıl gerekir. Ödemeye değer, ama ilk ödemeyle hemen kazanç sağlanmaz.
Yeni aracın ilk 7 gününde motor, şanzıman gibi büyük parçalar bozulursa, doğrudan araç değişimi ya da iade isteyebilirsiniz. İlk 60 gün ya da 3.000 km içinde fren ve direksiyon arızası, kaporta çatlağı, yağ sızıntısı, batarya yangını olursa da değiştirebilir ya da iade edebilirsiniz. İlk iki yılda aynı arıza birçok kez tamir edilip çözülmezse, yine değiştirme ya da iade isteyebilirsiniz; ancak kullanılan kilometre için bir kullanım tazminatı ödemeniz gerekir.
Galericiden ikinci el araç alırken kaza ya da sel gibi gerçek durumu bilerek gizlenmişse aracı iade edebilir, ayrıca aracın bedelinin üç katını tazminat olarak isteyebilirsiniz. Ama üç katı alabilmek için galericinin bile bile sakladığını kanıtlamanız gerekir. Galerici «bilmiyordum» der ve mahkeme de bunu kabul ederse, yalnızca araç bedeli ve faiz geri verilir. Bireysel satıcıdan alınan araçta üç kat tazminat uygulanmaz.
Mağaza kredi için «finansal hizmet ücreti» almanız gerektiğini söylüyorsa, kurallara göre bayi bunu alamaz. Sigorta, kredi ve plaka tescilini başka yerden ya da kendiniz yaptırabilirsiniz; mağaza bunları zorla kendisinde yaptırtamaz ve fiyat listesinin dışında ücret alamaz. Kredi almadan önce, yıllık faiz oranını ve tüm masrafları yazılı olarak isteyip karşılaştırın.
