Soğuk algınlığı, ateş düşürücü ve mide ilaçlarını kendi başınıza aldığınızda hangileri birlikte alınamaz; çocuk, hamile ve yaşlılar hangilerinden kaçınmalı?
Bu bölümün Türkiye için geçerli önerileri. Bu bölüm sağlık ve ilaçlarla ilgilidir. Genel bilgidir; doktorun teşhisinin ya da reçetesinin yerini tutmaz.
Birçok soğuk algınlığı ilacına parasetamol karıştırılmıştır. İki kutuyu birlikte alırsanız çift doz almış olursunuz; fazla doz karaciğere zarar verir. ABD'de parasetamolün neden olduğu akut karaciğer yetmezliği hastalarının yaklaşık %30'u, karaciğer nakli yapılamadan öldü. Çin'deki kullanma talimatları günde en fazla 2 gram öneriyor; ilaç kullanırken alkol de almayın.
Çocuğun ateşini düşürmek için bu üç ilacı kullanmayın. Aspirin, Reye sendromu ile ilişkilidir; bu hastalık beyne ve karaciğere zarar verir. ABD verilerinde bu hastalığa yakalanan çocukların yaklaşık %30'u öldü; uyarı yayımlandıktan sonra vaka sayısı %90'dan fazla azaldı. Nimesulid (尼美舒利) 12 yaş altı çocuklarda kullanımı yasaktır; metamizol (安乃近) 18 yaş altında kullanımı yasaktır.
En çok değen
Kanıt B
Yaşam yılı
Kimler için: 3 yaş altı çocuklar, 3–18 yaş arası çocuklar
İbuprofen, naproksen ve aspirin gibi ağrı kesiciler mideye zarar verir. Yüksek dozlu denemelerde ibuprofen kullananlarda mide kanaması ve delinme riski, kullanmayanlara göre yaklaşık 4 kat yüksekti. Yaşlılarda, mide kanaması geçirenlerde, aynı anda antikoagülan ya da kortikosteroid kullananlarda ve her gün alkol içenlerde risk daha da yüksektir.
Çin Ulusal İlaç Denetim Kurumu (国家药监局), 14 çocuk kombine soğuk algınlığı ilacına uyarı eklenmesini istedi: 2 yaş altı çocuklara ebeveyn tarafından kendi başına verilmesi önerilmez; ilaç ancak hekim ya da eczacı yönlendirmesiyle kullanılmalıdır. Çocuklar üzerinde yapılan denemelerde öksürük kesiciler ve antialerjik ilaçlar plaseboya göre daha iyi değildi.
Gebeliğin 20. haftasından sonra amniyon sıvısının büyük kısmı fetüsün böbreklerince üretilir. Bu dönemde ibuprofen gibi ilaçlar fetüsün böbreklerine zarar verebilir ve amniyon sıvısını azaltabilir. ABD'ye bildirilen bu tür vakalar arasında yenidoğan ölümleri de vardır. Doktorunuzun reçete ettiği düşük doz aspirin bu uyarının kapsamında değildir.
Omeprazol, bağırsakta çözünen tablet olarak 2022'den beri reçetesiz alınabiliyor; ama kullanma talimatı kendi başına en fazla 7 gün kullanılmasını ve iki ay içinde yeniden kullanılmamasını yazar. Yutma güçlüğü ya da yutarken ağrı, kan kusma, kanlı ya da siyah dışkı varsa kendi başınıza kullanmayın; bunlar ciddi bir durumun işareti olabilir. İlaç, mide kanserinin belirtilerini de gizleyip tanıyı geciktirebilir.
Soğuk algınlığında antibiyotik almak, almamaktan daha hızlı iyileştirmez. Yetişkinlerde yan etki riski, almayanlara göre iki katından fazladır. İrinli burun akıntısı 10 günden kısa sürüyorsa antibiyotiğin de kesin bir yararı yoktur.
İshalde en önemli şey su kaybını telafi etmektir, ishali durdurmak değil. Oral rehidrasyon tuzunu kullanma talimatına göre suda eritip için; meyve suyu ya da meşrubatla değiştirmeyin, çok tatlı içecekler vücudun daha da susuz kalmasına yol açar. 5 yaşın altındaki çocuklara loperamid gibi ishal kesici ilaçlar verilmez; ciddi durumda bağırsak tıkanıklığına yol açabilir ve ölümcül olabilir.
Sık baş ağrısı var diye her gün ağrı kesici alıyorsanız, ağrınız giderek artabilir. Uluslararası Baş Ağrısı Sınıflaması bunu ilaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısı olarak adlandırır. Basit ağrı kesiciler ayda 15 gün ve üzeri, kombine ağrı kesiciler ayda 10 gün ve üzeri alınır ve bu durum 3 aydan uzun sürerse tanı konur. Çoğu kişi aşırı kullandığı ilacı bıraktıktan sonra düzelir.
Çocukların büyüklerinin habersizce yanlışlıkla yuttuğu ilaçların neredeyse yarısı reçeteli tabletlerdir. Yanlışlıkla yutulan reçeteli ilaçların yaklaşık %30'u büyükanne ya da büyükbabaya aittir. Artık kullanmadığınız ilaçları çıkarırsanız, çocuğun bulabileceği bir şey daha az olur. Atarken ilacı kutusuyla birlikte tehlikeli atık kutusuna (有害垃圾) atın ya da atık ilaç toplayan eczaneye verin.
Bazı sefalosporinler ve metronidazol gibi ilaçlar alkolle birlikte alınınca yüzde kızarıklık, çarpıntı, göğüs sıkışması ve kusma yapar; ağır durumlarda tansiyon düşer. Yalnızca bira, rakı ve benzeri içkiler değil; huoxiang zhengqi shui (藿香正气水) ve öksürük şurubu gibi alkol içeren ilaçlar da bunu yapabilir. İlaç kullanırken ve kesildikten sonra 7 gün boyunca bunlardan hiçbirine dokunmayın.
