Son kullanma tarihi geçmiş ve artık kullanmayacağınız ilaçları düzenli olarak ayıklayın; kutusuyla birlikte tehlikeli atık kutusuna (有害垃圾) atın, evde bırakmayın

Maliyet

Bedava. Yılda bir kez ilaç dolabını gözden geçirmek 10 ila 20 dakika sürer.

Ne kazanırsınız

ABD acil servis izleme verilerinin tahminine göre 2004-2013 arasında 6 yaşın altındaki çocuklar, büyüklerin habersizce yanlış yuttukları ilaçlar nedeniyle yaklaşık 640.000 (64 万) kez acil servise başvurdu (tahmini değer 640.161 kez). 2013 yılında yaklaşık 59.000 (5.9 万) kez (59.092 kez). 2010-2013 arasında en yaygın olanı ağızdan alınan reçeteli tabletlerdi: %45,9. Reçeteli ilaçlar arasında en yaygın olanlar opioid ağrı kesiciler (%13,8) ve benzodiazepin grubu uyku ve sakinleştirici ilaçlardı (%12,7). ABD'deki 5 zehir danışma merkezi 2017'de yardım için arayan ebeveynlere sorular sordu. Çocuğun yanlışlıkla yuttuğu reçeteli ilaçların %30,7'si büyükanne ya da büyükbabanın ilacıydı. Reçeteli ilaçların yarıdan fazlası (%51,5), çocuğa ulaşmadan önce büyükler tarafından orijinal ambalajından çıkarılmıştı. Çin'in Ulusal Tehlikeli Atık Listesi (《国家危险废物名录（2025 年版）》, 2025 sürümü), evde günlük yaşamda oluşan atık ilaçları ve ambalajlarını çöpteki tehlikeli atık olarak listeler. Şanghay'ın atık ayrıştırma kılavuzu, atık ilaçları tehlikeli atık kutusuna (有害垃圾) koyar: son kullanma tarihi geçmiş ilaçlar, ilaç kapsülleri, tabletler ve ilaç iç ambalajları dahildir; «atık ilaçlar ambalajıyla birlikte atılmalıdır» der. Şanghay ayrıca eczanelerin topladığı, vatandaş evlerinden gelen son kullanma tarihi geçmiş atık ilaçlar için her ilçedeki piyasa gözetim dairelerinin (市场监管) geçici aktarma noktası kurmasını öngörür. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), son kullanma tarihi geçmiş ya da kullanılmayan ilaçları en iyi şekilde toplama noktalarına vermek gerektiğini söylüyor.

Notlar

Çöp ayrıştırma listeleri her yerde aynı değildir; sitenizin çöp odasına asılan listeye bakın. Şanghay, bitkisel ilaç posasını (中药药渣) tehlikeli atık değil, ıslak çöp (湿垃圾) sayar. İlaçları kutusunda saklayın; ilaç kutucuğuna ya da başka şişelere dökmeyin; çocuğun erişemeyeceği bir yere koyun; bkz. §13.20 (yanlışlıkla yutma). Evde artan antibiyotikleri de kendi başınıza kullanmayın; bkz. §34.7 (antibiyotik). ABD'de toplama noktası yoksa insanlardan ilaçları kahve telvesi ya da kedi kumuyla karıştırıp poşete koyup çöpe atmaları istenir; bazı güçlü opioidler ise tuvalete atılabilir. Bu ABD uygulamasıdır; Çin'de yerel ayrıştırma kurallarına göre atın. B derecesi verilmesinin nedeni: ABD'deki bu rakamlar yalnızca kayıttır; ilaç dolabını temizlemenin kaç yanlış yutmayı önlediğini hesaplayan bir çalışma yok. Fayda derecesi «küçük»: elimizdeki rakamlar acil servis sayısıdır, ölüm değil; temizlemenin etkisi de hesaplanamıyor.

Kanıt düzeyi

B : Araştırmayla desteklenen ama kesin rakamı olmayan ya da küçük veya tek çalışmalara dayanan.

Kaynaklar

1. Lovegrove MC, Weidle NJ, Budnitz DS (2015). Trends in Emergency Department Visits for Unsupervised Pediatric Medication Exposures, 2004-2013. Pediatrics, 136(4):e821-e829. https://doi.org/10.1542/peds.2015-2092
2. Agarwal M, Lovegrove MC, Geller RJ, et al. (2020). Circumstances Involved in Unsupervised Solid Dose Medication Exposures among Young Children. Journal of Pediatrics, 219:188-195.e6. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2019.12.027
3. 生态环境部等 (2024). 国家危险废物名录（2025年版），附录《危险废物豁免管理清单》第 1 项. https://www.gov.cn/gongbao/2025/issue_11906/202503/content_7011162.html
4. 上海市绿化和市容管理局 (2024). 上海市生活垃圾分类投放指引（2024版）（沪绿容〔2024〕278号）. https://www.shanghai.gov.cn/gwk/search/content/40b9feaa-53db-472f-8a6b-2c3cf0465def
5. 上海市绿化和市容管理局、上海市环境保护局、上海市食品药品监督管理局 (2018). 关于规范生活垃圾分类有害垃圾全程管理的通知. https://www.shanghai.gov.cn/nw12344/20200813/0001-12344_57440.html
6. U.S. Food and Drug Administration (2025). Where and How to Dispose of Unused Medicines. https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/where-and-how-dispose-unused-medicines

Çince asıl metinden çevrilmiştir. Asıl kitap, bölüm 34, öneri 10. Bu bölüm sağlık ve ilaçlarla ilgilidir. Genel bilgidir; doktorun teşhisinin ya da reçetesinin yerini tutmaz. İçerik güncelliğini yitirmiş olabilir ve kurallar yerden yere değişir. Bir işlem, tedavi ya da dava söz konusuysa resmî kurumun, doktorun veya avukatın söylediğine uyun. Sorumluluk reddi