Yenidoğan sarılığında şu işaretlere dikkat edin: doğumdan sonraki 24 saat içinde sararması, giderek artan sarılık, uyandırılamayan ya da emmeyen bebek, beyazlaşan dışkı; bunlardan biri varsa aynı gün hastaneye gidin

Maliyet

Kayıt ve bilirubin testi birkaç yüz yuanı geçmez. Mavi ışık tedavisi gerekirse genellikle hastanede iki gün kadar sürer. Zor olan, bebek iyi görünüyorken de bu zahmete girmek.

Ne kazanırsınız

Amerikan Pediatri Akademisi'nin 2022 tarihli kılavuzu şöyle diyor: «Yenidoğanların %80'inden fazlasında bir derecede sarılık görülür.» Bilirubin çok yüksek olursa akut bilirubin ensefalopatisi (急性胆红素脑病) ve kernikterus (核黄疸) ortaya çıkabilir. Kılavuz kernikterusu «kalıcı ve sakat bırakan bir sinir sistemi hastalığı» olarak tanımlar. Belirtileri arasında elleri ayakları kontrolsüz kıvrandığı serebral palsi, gözlerin yukarı bakamaması, süt dişi minesinin gelişim bozukluğu ve işitme kaybı vardır. Kılavuz, «doğumdan sonraki 24 saat içinde sarılık ortaya çıkmasını» ağır sarılığa gidecek riskler arasında sayar. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) ailelere iki düzey öneriyor. Birinci düzey: ambulansı arayın ya da acil servise gidin. Bu düzey, sarılığı olan bebeğin normalden daha uykulu olması ya da uyandırılamaması, emmemesi, vücudunun yumuşak ya da sert olması ya da kasılmalarının bulunmasıdır. Doğumdan sonra 24 saatten önce sarılığı olan bebek de bu düzeye girer. İkinci düzey: en kısa sürede doktora randevu alın. Bu düzey, doğumdan 24 saat sonra sarılığı geçmeyen ya da giderek artan, idrarı koyu sarı ya da kahverengi, dışkısı açık krem renkli olanları kapsar. Dünya genelinde yapılan bir tahmine göre 2010'da yaklaşık 480.000 (48 万) yenidoğan Rh hemolitik hastalığı (Rh 溶血病, anne ile bebeğin kan grubu uyumsuzluğundan) ya da çok ciddi yüksek bilirubin hastalığı geçirdi. Bu bebeklerin %24'ü öldü, %13'ü kernikterus geçirdi. Kernikterus geçirip yaşayanların %83 ve üzerinde bir ya da birden fazla kalıcı sakatlık kaldı. Dışkının beyazlaşması biliyer atreziye işaret edebilir; bu hastalıkta 60 gün içinde Kasai ameliyatı (葛西手术) yapılırsa sonuç belirgin biçimde daha iyi olur. Tayvan 2004'ten itibaren her yenidoğanın çocuk sağlık defterine dışkı renk kartelası koymaya başladı. 60 gün içinde ameliyat olanların oranı 2004'te %60'tan 2005'te %74,3'e çıktı. Tayvan'daki başka bir nüfus çalışmasında, renk kartelası uygulamaya konduktan sonra biliyer atrezili çocukların ölüm oranı %26,2'den %15,9'a indi. Bu bir öncesi-sonrası karşılaştırmasıdır, gruplara ayrılmış bir deney değildir.

Notlar

Mavi ışık (光照治疗) tedavisinde bebeğin cildine özel ışık tutulur ve bilirubin kolay atılabilen bir biçime dönüşür. Bunun yerine güneşte bırakmak olmaz: Amerikan Pediatri Akademisi, güneşin hem güvenli hem yanmadan yapılamayacağını söylüyor, bu yüzden tedavi olarak önerilmiyor. Sarılığı geçirmek için su ya da glikozlu su vermeyin; bu kılavuzda da açıkça önerilmiyor. Gözle bakarak sarılığın ne kadar yoğun olduğunu tahmin etmek bilirubinin ne kadar yüksek olduğunu bilemez. İngiltere NICE kılavuzu gözle değerlendirmeye güvenilmemesini ve emin değilseniz bir kez test yaptırılmasını yazar. 38 haftadan önce doğan, ağabeyi ya da ablası mavi ışık tedavisi görmüş, anne sütünü yeterince alamayan bebeklerde sarılık daha ağır olabilir. Kontroller ulusal temel halk sağlığı hizmet standardına göre yapılır: taburculuktan sonra 1 hafta içinde sağlık personeli eve gelir. Doğumdan sonra 28 ila 30 gün arasında toplum sağlık merkezine ya da kasaba sağlık ocağına takip için gidilir. İki kontrolde de sarılık bakılır. Taburcu olurken doktor bilirubin kontrolü için randevu verdiyse o tarihe gidin. Tam dönemli bebeğin sarılığı 14 günden, erken doğanın ise 21 günden fazla sürerse, NICE kılavuzu bir kez bağlı (konjuge) bilirubin testi yapılmasını ve dışkının beyazlaşıp beyazlaşmadığına bakılmasını ister. Sarılık aşı yapılmasını geciktirmez; bkz. §20.3 (aşılar). Yenidoğan taraması için bkz. §27.13 (topuk kanı taraması).

Kanıt düzeyi

B : Araştırmayla desteklenen ama kesin rakamı olmayan ya da küçük veya tek çalışmalara dayanan.

Kaynaklar

1. Kemper AR, Newman TB, Slaughter JL, et al. (2022). Clinical Practice Guideline Revision: Management of Hyperbilirubinemia in the Newborn Infant 35 or More Weeks of Gestation. Pediatrics, 150(3), e2022058859. https://doi.org/10.1542/peds.2022-058859
2. NHS. Jaundice in babies（2026-03-24 审阅）. https://www.nhs.uk/conditions/jaundice-newborn/
3. NICE (2010, 2023 修订). Jaundice in newborn babies under 28 days (CG98), 1.2.6、1.7.1. https://www.nice.org.uk/guidance/cg98/chapter/Recommendations
4. Bhutani VK, Zipursky A, Blencowe H, et al. (2013). Neonatal hyperbilirubinemia and Rhesus disease of the newborn: incidence and impairment estimates for 2010 at regional and global levels. Pediatric Research, 74(Suppl 1), 86-100. https://doi.org/10.1038/pr.2013.208
5. Hsiao CH, Chang MH, Chen HL, et al. (2008). Universal screening for biliary atresia using an infant stool color card in Taiwan. Hepatology, 47(4), 1233-1240. https://doi.org/10.1002/hep.22182
6. Lee M, Chen SC, Yang HY, et al. (2016). Infant Stool Color Card Screening Helps Reduce the Hospitalization Rate and Mortality of Biliary Atresia: A 14-Year Nationwide Cohort Study in Taiwan. Medicine, 95(12), e3166. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000003166
7. 国家卫生计生委 (2017). 国家基本公共卫生服务规范（第三版），0～6 岁儿童健康管理服务规范. https://www.nhc.gov.cn/ewebeditor/uploadfile/2017/04/20170417104506514.pdf

Çince asıl metinden çevrilmiştir. Asıl kitap, bölüm 20, öneri 13. Bu bölüm sağlık ve ilaçlarla ilgilidir. Genel bilgidir; doktorun teşhisinin ya da reçetesinin yerini tutmaz. İçerik güncelliğini yitirmiş olabilir ve kurallar yerden yere değişir. Bir işlem, tedavi ya da dava söz konusuysa resmî kurumun, doktorun veya avukatın söylediğine uyun. Sorumluluk reddi