Yas altı aydan sonra da sürüp günlük hayatınızı sürdüremiyorsanız psikiyatri ya da klinik psikoloji bölümüne kayıt yaptırın

Orta düzeyde değen
Kanıt A
Yaşam yılı
Az masraflı
Birkaç saat
Biraz irade

Şu anda kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız hemen 112’yi arayın ya da güvendiğiniz biriyle konuşun.

Kısaca

Yakınını kaybeden her on yetişkinden yaklaşık biri takılıp kalır: altı aydan uzun süre boyunca özlem öyle yoğundur ki yemek yemeyi, işe gitmeyi, çocuklara bakmayı zorlaştırır; insan duygusuz kalır ve hayatın bir anlamı olmadığını düşünür. Bu, yeterince güçlü olmamanızdan kaynaklanmaz; tanı ölçütleri ve özel tedavisi vardır. Hedefe yönelik tedavinin etkisi %51, sıradan psikoterapinin etkisi %28'dir ve daha hızlı etki eder.

Maliyet: Kayıt ücreti artı tedavi ücreti. Bu tür tedavi belirli sayıda seansla yapılır; denemede ortalama 19 haftada 16 seans yapıldı. Zor olan, kendiniz kalkıp bu randevuyu almak.
Ne kazanırsınız: Yakınını şiddet içermeyen bir nedenle kaybetmiş, kendisi de psikiyatride tedavi görmemiş yetişkinleri kapsayan 14 çalışma birlikte hesaplandı. Uzamış yas bozukluğu yaygınlığı %9,8 (%95 güven aralığı 6,8 ila 14,0); yani 100 yas tutan yetişkinden yaklaşık 10'u. Yaş arttıkça oran yükseliyor. Bu tanı ölçütlerinin doğruluğunu test eden başka bir çalışma, 291 yas tutanı yas sonrası 0-6, 6-12 ve 12-24. aylarda üç kez görüştü. Tanının çekirdeği, ölen kişiyi yoğun biçimde özlemektir. Buna ek olarak şu dokuz belirtiden en az beşi gerekir. İlk beşi: duygusal uyuşukluk, şok, hayatın anlamsız olduğu hissi, başkalarına güvenememe, bu kayıp yüzünden acı çekme. Son dördü: kabullenmekte zorlanma, kendi kimliğini tanımlayamama, gerçeklikten kaçınma, hayatı sürdürememe. Bu belirtiler her gün görülmeli ya da işi yapmayı engelleyecek kadar ağır olmalıdır. Ayrıca yakının ölümünden en az 6 ay sonra hâlâ sürmeli ve günlük yaşamı etkilemelidir. Bir de 95 kişinin kura ile iki gruba ayrıldığı bir deney var: 16 seans, ortalama 19 hafta. Karmaşık yasa yönelik tedavinin etkisi %51. Sıradan kişilerarası psikoterapinin etkisi %28 (P=0,02; fark tesadüf olma ihtimali düşük). Birincisi daha hızlı etkili. Tedavi gereken kişi sayısı (NNT) 4,3; yani ortalama 4,3 kişi tedavi edildiğinde bir kişi daha iyileşiyor.
Notlar: Kaç ay geçtiğine takılıp kalmayın. Asıl ölçüt, «yemek yemeyi, uyumayı, işe gitmeyi, çocuklara bakmayı etkileyip etkilemediği». Bu durum varsa randevu alın. Bölüm adı psikiyatri, psikoloji ya da klinik psikoloji; devlet psikiyatri uzmanlık hastanelerinde hepsi bulunur. Bu tanı farklı kaynaklarda karmaşık yas ya da uzamış yas bozukluğu olarak geçer. Ölçütler ne kadar sürmesi gerektiği konusunda da farklılık gösterir: bazıları 6 ay, bazıları 12 ay yazar. %9,8 oranı, uygulama biçimleri hayli farklı 14 çalışmadan geliyor; yazarlar bu oranın başka topluluklara doğrudan uygulanamayabileceğini de belirtiyor.
Kanıt düzeyi: A : Meta-analizlerden, büyük kohort çalışmalarından ya da randomize denemelerden kesin rakamlar; yasa ve politikalarda resmî metin.
Kaynaklar: Lundorff M, et al. (2017). Prevalence of prolonged grief disorder in adult bereavement: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.01.030
Prigerson HG, et al. (2009). Prolonged grief disorder: Psychometric validation of criteria proposed for DSM-V and ICD-11. PLoS Medicine. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000121
Shear MK, et al. (2005). Treatment of complicated grief: a randomized controlled trial. JAMA. https://doi.org/10.1001/jama.293.21.2601

Şuralarda anılıyor

Çince asıl metinden çevrilmiştir. Asıl kitap, bölüm 29, öneri 8. İçerik güncelliğini yitirmiş olabilir ve kurallar yerden yere değişir. Bir işlem, tedavi ya da dava söz konusuysa resmî kurumun, doktorun veya avukatın söylediğine uyun. Sorumluluk reddi