İş yerinde uzun süre zorbalığa, hakarete ya da engellemeye maruz kalıyorsanız dayanmayın: önce kaydedip kanıt toplayın, sonra olayın türüne göre şikâyet, polis ihbarı ya da iş uyuşmazlığı tahkimi (劳动仲裁) yolunu seçin

Maliyet

Para harcanmaz; ama zaman harcanır. Tarih, orada bulunanlar ve karşı tarafın sözleri kaydedilmelidir; mesajlaşma ekran görüntüleri ve e-postalar asılları ile saklanmalıdır. Tahkim ve dava birkaç ay sürer. İşten ayrılmanın bedeli en büyüğüdür; gidip gitmemeye kendiniz karar verin.

Ne kazanırsınız

Sağlık açısından: İsveç ve Danimarka'daki üç izleme grubunda (kohort) toplam 79.201 kişi, 18 ila 65 yaş arası çalışan ve başlangıçta kalp-damar hastalığı olmayan kişi ortalama 12,4 yıl izlendi. Kişilerin %9'u geçen yıl iş yerinde zorbalığa uğradığını söylemiş. Zorbalığa uğrayanların kalp-damar hastalığı (koroner ve beyin damar hastalıkları) riski yaklaşık %59 daha yüksek çıkmış (HR 1,59; %95 güven aralığı 1,28 ila 1,98). İş yerinde şiddete uğrayanlarda bu oran yaklaşık %25 daha yüksek (HR 1,25; %95 güven aralığı 1,12 ila 1,40). İkisinde de maruz kalınan sayı arttıkça risk de artmış. Norveç'te ulusal rastgele örnekleme ile yapılan bir izleme çalışmasında 1.846 çalışan, iki ila üç yılda bir, toplam üç kez ölçülmüş. Zorbalığa uğrayanların sonradan intihar düşüncesi yaşama olasılığı diğerlerinin yaklaşık 2 katıdır (OR 2,05; %95 güven aralığı 1,08 ila 3,89). Tersi yönde, önceden intihar düşüncesi olanların sonradan daha fazla zorbalığa uğramadığı görülmüş. Hukuk tarafında: Çin'de «iş yerinde zorbalık» (职场霸凌) için özel bir yasa yoktur; davranışın türüne göre değerlendirilir. İşverenin çalışanı aşağılaması, dövmesi, fiziksel cezalandırması ya da yasa dışı arama ve alıkoyma yapması hâlinde idari ceza verilir; zarar doğmuşsa tazminat ödenir; suç oluşuyorsa ceza sorumluluğu doğar. Şiddet ya da tehditle işçiyi çalışmaya zorlayan işveren karşısında çalışan, bildirim yapmadan sözleşmeyi hemen feshedebilir ve ekonomik tazminat alabilir. İşveren, yetkisini ya da üst-alt ilişkisini kullanarak yapılan cinsel tacizi önlemek ve durdurmak için tedbir almak zorundadır; mağdur, tacizciden medeni sorumluluk üstlenmesini isteyebilir. İş uyuşmazlığı tahkimi, başvurunun kabul edildiği günden itibaren 45 gün içinde karara bağlanır; karmaşık davalarda en fazla 15 gün uzatılabilir.

Notlar

B derecesi verilmesinin nedeni: sağlık verileri izleme kayıtlarından geliyor, rastgele gruplara ayırma deneyinden değil; «zorbalığa uğramak» kişinin kendi bildirimine dayanıyor. Hemen yapılabilecek dört adım var. Birincisi, bugünden itibaren kayıt tutmak; ses kaydı için bkz. §8.41 (ses kaydı). İkincisi, şirketin iç kanalları üzerinden yazılı şikâyette bulunmak ve bunu kaydetmek. Üçüncüsü, dövülme, alıkonulma ya da herkesin önünde aşağılanmada polisi aramak. Dördüncüsü, maaş ödenmemesi ya da sosyal sigorta primi yatırılmaması yüzünden ayrılmaya zorlanıyorsanız, §19.7 (kendi isteğiyle istifa imzalamamak) ve §19.8 (ayrılmadan önce kanıt saklamak) maddelerine göre hareket edin. Ekonomik tazminatın nasıl hesaplandığı için bkz. §19.4 (işten çıkarılırsa önce N'yi hesaplamak). Salt dışlanma, ayrı tutulma ya da engelleme gibi davranışların çoğu hangi yasa maddesine oturduğu belli olmayan şeylerdir; bunlarda yol çoğunlukla iç şikâyet, görev değişikliği ve iş değiştirmedir. Tahkim başvurusu en çok 60 gün sürer; dava ise ilk derecede en az 6 ay sürer; avukat ücretini kendiniz ödersiniz. Dayanamıyorsanız önce 12356 (Çin'in ruh sağlığı yardım hattı) numarasını arayın, bkz. §1.25 (12356). Hakaret görünce hemen istifa etmenizi önermiyoruz; iş değiştirmenin bedelini kendiniz hesaplayın.

Kanıt düzeyi

B : Araştırmayla desteklenen ama kesin rakamı olmayan ya da küçük veya tek çalışmalara dayanan.

Kaynaklar

1. Xu T 等 (2019). Workplace bullying and workplace violence as risk factors for cardiovascular disease: a multi-cohort study. European Heart Journal. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy683
2. Nielsen MB, Nielsen GH, Notelaers G, Einarsen S (2015). Workplace Bullying and Suicidal Ideation: A 3-Wave Longitudinal Norwegian Study. American Journal of Public Health. https://doi.org/10.2105/AJPH.2015.302855
3. 全国人大常委会 (2007). 劳动合同法（第三十八条第二款、第四十六条、第八十八条）. https://www.gov.cn/gongbao/content/2007/content_711013.htm
4. 全国人大 (2020). 民法典（第一千零一十条）. 最高人民检察院转载全文 https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
5. 全国人大常委会 (2022 年修订). 妇女权益保障法（第二十五条）. https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808181841257210184281512de0eec
6. 全国人大常委会 (2007). 劳动争议调解仲裁法（第四十三条）. 安康市人社局转载全文 https://rsj.ankang.gov.cn/Content-2150407.html

Çince asıl metinden çevrilmiştir. Asıl kitap, bölüm 19, öneri 16. Bu bölüm, çoğu Çin anakarasına ait hukuki kuralları anlatır. Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. İçerik güncelliğini yitirmiş olabilir ve kurallar yerden yere değişir. Bir işlem, tedavi ya da dava söz konusuysa resmî kurumun, doktorun veya avukatın söylediğine uyun. Sorumluluk reddi