Islatılmış kara mantar ve beyaz kulak mantarını o öğünde bitirin, gece bekletmeyin; ıslak pirinç erişteleri (河粉, 肠粉) satın aldığınız gün yiyin; evde kendiniz mayalanmış mısır unu yapmayın

Maliyet

Bedava. Kara mantar ve beyaz kulak mantarını yiyeceğiniz kadar ıslatın, kalanı dökün. Islak erişteyi yalnızca o gün yiyebileceğiniz kadar alın. Zor olan, çok ıslatınca dökmeye kıyamamak; bazı ailelerin ekşi mısır eriştesi (酸汤子) için kendi mısır ununu mayalama alışkanlığı var.

Ne kazanırsınız

Çin'in gıda kaynaklı hastalık salgını izleme sistemine göre 2010–2020 arasında 19 bongkrekik asit zehirlenmesi bildirildi. 146 kişi hastalandı, 43 kişi öldü; ölüm oranı %29,5 (hastalananların %29,5'i öldü). Yenilen şeye göre: evde mayalanmış mısır unu ürünleri 9 olay, 33 ölüm. Islak pirinç erişteleri 5 olay, 7 ölüm. Kara mantar 3 olay, 5 kişi hastalandı, 3 ölüm. 2020'de Çin'de gıda zehirlenmesine bağlı 143 ölüm bildirildi; bunların 12'si bongkrekik asitti. Bundan önce gelenler zehirli mantar (80 kişi) ve metanol (14 kişi) idi. Pekin Pazar Denetim Bürosu'nun (北京市市场监管局) uyarısına göre bongkrekik asit 100°C'de kaynatmayla ve düdüklü tencerede pişirmeyle de yok olmaz; etkili bir panzehir yoktur. Guangdong 2018'den itibaren ıslak pirinç erişte paketlerinin kapalı ve son kullanma tarihinin açıkça yazılı olmasını zorunlu kıldı; öncesi ve sonrası karşılaştırmada eyalette yıllık vaka sayısı ortalama 6,25'ten 0,5'e düştü.

Notlar

2020 Ekim'inde Heilongjiang eyaletinin Jixi kentine bağlı Jidong ilçesinde birkaç aile sabah kahvaltısında evde yapılmış ekşi mısır eriştesi (酸汤子) yedi. Yiyen 9 kişinin tamamı öldü. Bu zehir görünmez; Guangdong'daki birkaç ıslak pirinç erişte zehirlenmesinde yiyenler, erişte kokusu ya da renginde bir değişiklik fark etmemişti. Kara mantarı soğuk suda bir ya da iki saat ıslatmak yeterlidir; ıslatma süresi yerlere göre farklı yazılıyor, Hunan en fazla 8 saat diyor. Mantar parçaları yapışkansa, esnekliği yoksa, ekşi-çürük kokuyorsa ya da ıslatma suyu bulanıksa tüm kâseyi dökün. Taze beyaz kulak mantarı satın almayın. Yedikten sonra kusma, baş dönmesi, halsizlik olursa hemen kusturun, kalan yiyeceği yanınızda götürüp hastaneye gidin. Birlikte yiyen kişiler belirti göstermese de muayene olmalı. Yabani mantar için bkz. §1.5 (yabani mantar yemeyin).

Kanıt düzeyi

B : Araştırmayla desteklenen ama kesin rakamı olmayan ya da küçük veya tek çalışmalara dayanan.

Kaynaklar

1. Zhang H 等 (2023). Epidemiology of foodborne bongkrekic acid poisoning outbreaks in China, 2010 to 2020. PLoS One 18(1):e0279957：「From 2010–2020, a total of 19 BA poisoning outbreaks were reported to the China National Foodborne Disease Outbreak Surveillance System. These outbreaks involved 146 illnesses, 139 hospitalizations, and 43 deaths, with a case-fatality rate of 29.5%.」https://doi.org/10.1371/journal.pone.0279957
2. Li H 等 (2021). Characteristics of Settings and Etiologic Agents of Foodborne Disease Outbreaks — China, 2020. China CDC Weekly 3(42):889-893. https://doi.org/10.46234/ccdcw2021.219
3. Yuan Y 等 (2020). A Foodborne Bongkrekic Acid Poisoning Incident — Heilongjiang Province, 2020. China CDC Weekly 2(51):975-978：「In October 2020, 9 persons in Jidong County, Heilongjiang Province died after consuming a homemade fermented corn flour product — sour soup — with a case fatality rate of 100%.」https://doi.org/10.46234/ccdcw2020.264
4. Liu Z 等 (2026). Controlling the Storage Time Is an Effective Measure to Reduce the Risk of Bongkrekic Acid Poisoning Caused by Wet Rice Noodles. Foodborne Pathog Dis 23(7):468-472（2025-05-12 网络首发）：「The annual average number of BKA poisoning cases in Guangdong Province dropped from 6.25 before implementing the code to 0.5 after implementing the code.」https://doi.org/10.1089/fpd.2024.0131
5. 北京市市场监督管理局 (2023). 关于米酵菌酸引发食物中毒的风险提示：「米酵菌酸对热稳定，经100℃煮沸和高压烹饪也不能被破坏」「目前，尚无米酵菌酸特效解毒药物」「隔天泡制的银耳、木耳及其加工制品不能食用」. https://scjgj.beijing.gov.cn/hdjl/xfts/202309/t20230904_3248296.html
6. 湖南省市场监督管理局 (2025). 【食安科普】米酵菌酸致命警告：「银耳冷水（室温）浸泡34小时，木耳冷水浸泡12小时，中途换水1~2次，去除微生物，泡发时长最长均不能超过8小时」「吃了同样食物的人，不管有没有症状，都应送医院检查」. https://amr.hunan.gov.cn/amr/xxx/xtdtx/202506/t20250630_33725786.html
7. 贵州省市场监督管理局 (2023). 关于谨防米酵菌酸中毒的食品安全警示：「选购银耳、木耳等相关食品时，要选择正规渠道，泡发不可过夜，应及时加工食用」. https://amr.guizhou.gov.cn/zfxxgk/fdzdgknr/tzgg_5626971/tzgg_5626972/202307/t20230728_81318622.html

Çince asıl metinden çevrilmiştir. Asıl kitap, bölüm 1, öneri 48. Bu bölüm sağlık ve ilaçlarla ilgilidir. Genel bilgidir; doktorun teşhisinin ya da reçetesinin yerini tutmaz. İçerik güncelliğini yitirmiş olabilir ve kurallar yerden yere değişir. Bir işlem, tedavi ya da dava söz konusuysa resmî kurumun, doktorun veya avukatın söylediğine uyun. Sorumluluk reddi